Ngày 1/5/2025, cùng với bản Redis 8, dự án cơ sở dữ liệu bộ nhớ này bổ sung giấy phép GNU AGPLv3 vào danh sách lựa chọn. Người dùng từ bản 8 chọn một trong ba: Redis Source Available License v2, Server Side Public License v1, hoặc AGPLv3. Chỉ giấy phép thứ ba được Tổ chức Sáng kiến Mã nguồn Mở công nhận.
Muốn hiểu vì sao động thái này đáng chú ý thì phải nhìn lại tháng 3/2024. Khi đó Redis rời giấy phép BSD vốn rất thoáng, chuyển sang hai giấy phép hạn chế hơn. Lý do hãng đưa ra: chặn các nhà cung cấp đám mây kiếm tiền từ Redis mà không đóng góp lại.
Bản rẽ nhánh đã thay đổi cục diện
Phản ứng cụ thể nhất là sự ra đời của Valkey. Dự án rẽ nhánh từ bản BSD cuối cùng, Redis 7.2.4, và được Linux Foundation bảo trợ. Điểm quyết định không phải bản thân việc rẽ nhánh mà là danh sách đứng sau: AWS, Google, Oracle, Ericsson, Snap.
Tốc độ dịch chuyển sau đó khiến chính người trong ngành bất ngờ. Khảo sát của Percona công bố tháng 9/2024 ghi nhận 83% doanh nghiệp lớn đã dùng hoặc đang cân nhắc Valkey. Sáu tháng sau khi đổi giấy phép.
Tới tháng 4/2025, tròn một năm sau, Redis mất gần hết đội ngũ đóng góp bên ngoài. Những người từng viết Redis công khai chuyển sang viết cho bản rẽ nhánh.
Có một chi tiết đáng kể ở khoảng giữa. Tháng 11/2024, ông Salvatore Sanfilippo, tác giả gốc của Redis, quay lại công ty. Chính ông là người thúc đẩy việc bổ sung AGPLv3.
Nhìn từ mục tiêu ban đầu, đợt đổi giấy phép năm 2024 đã thành công. AWS và Google giờ tự bảo trì bản riêng, không bán lại Redis nữa. Chỉ có điều hai hãng ấy ra đi kèm theo phần lớn cộng đồng.
Mô thức này không cá biệt. Elastic đi trước một bước: chuyển Elasticsearch và Kibana sang hai giấy phép hạn chế vào tháng 1/2021, rồi bổ sung AGPL như lựa chọn thứ ba vào tháng 8/2024. Siết giấy phép để chặn nhà cung cấp đám mây, gặp phản ứng và bản rẽ nhánh, rồi nới lại. Cùng ba bước, cùng thứ tự.
Nới lại có kéo được người về không
Câu trả lời tới nay là không hẳn.
Bổ sung một giấy phép được OSI công nhận giúp Redis quay lại kho phần mềm của các bản phân phối Linux lớn. Chúng đã gỡ nó ra sau đợt 2024. Lợi ích ấy có thật và đo được.
Nhưng AGPL không phải giấy phép dễ chịu với doanh nghiệp. Điều khoản copyleft của nó chặt tới mức nhiều công ty có chính sách nội bộ cấm hẳn thành phần AGPL trong sản phẩm. Với nhóm ấy, giữa AGPL và một bản rẽ nhánh giấy phép BSD, lựa chọn không cần cân nhắc lâu.
Chỗ khó cho Redis nằm ở chỗ chi phí chuyển đổi rất thấp. Valkey tương thích giao thức, đổi sang gần như chỉ là đổi địa chỉ máy chủ. Ai đã chuyển trong năm 2024 thì không có lý do gì để quay lại.
Dùng Redis làm bộ nhớ đệm thì không đổi gì
Đa số doanh nghiệp trong nước dùng Redis làm bộ nhớ đệm cho website hoặc hàng đợi công việc. Với nhóm này, thay đổi giấy phép không tạo ra nghĩa vụ pháp lý mới. AGPL ràng buộc khi bạn cung cấp phần mềm đã sửa đổi như một dịch vụ, không phải khi bạn chỉ chạy nó cho hệ thống của mình.
Nhưng có nhóm cần đọc kỹ. Doanh nghiệp làm sản phẩm phần mềm bán cho khách, và bên cung cấp nền tảng dạng dịch vụ. Cả hai cần xác nhận mình đang dùng phiên bản nào, theo giấy phép nào. Với AGPL, ranh giới giữa dùng nội bộ và cung cấp dịch vụ ra ngoài cần xác định rõ thay vì đoán.
Bài học rộng hơn nằm ở chỗ khác. Hai năm qua, nhiều dự án mã nguồn mở phổ biến đã đổi giấy phép, và không phải lần nào cũng nới ra. Doanh nghiệp xây hệ thống trên các thành phần này nên biết mình phụ thuộc vào cái gì, và có sẵn phương án nếu điều kiện sử dụng thay đổi.
Mã nguồn mở không có nghĩa là điều kiện sử dụng đứng yên mãi mãi. Nó chỉ có nghĩa là khi điều kiện đổi, ai đó còn quyền rẽ nhánh — như đã xảy ra ở đây.
